HomePortalliFAQSearchRegisterMemberlistUsergroupsLog in

Share | 
 

 Toka si trup qiellor

View previous topic View next topic Go down 
AuthorMessage
MariWana
Administrator
Administrator


Numri i Mesazheve : 134
Mosha : 24
Lokacioni : Macedonia / Skopje
Data e Regjistrimit : 2007-07-20

PostSubject: Toka si trup qiellor   Mon Apr 05 2010, 10:49

TOKA SI TRUP QIELLOR



Toka ėshtė trup i errėt dhe i ngurtė qiellorė i cili prej Diellit mer dritė dhe ngrohtėsi. Ajo lėviz rreth Diellit nė rugėn e caktuar.
Toka ka formėn e topit. Pėr formėn e tokės ka pasur tri mendime: primitiv, filozofik dhe shkencor.
Botėkuptimet primitive kanė qenė tė shumta si p.sh disa popuj kanė menduar se toka ėshtė njė pllakė e palėvizshme e cila ėshtė e shtrirė nė shpinėn e tri balenave. Sipas indusėve toka ka qenė njė pllakė tė cilėn e kanė mbajt tri elefantė, kurse grekėt e vjetėr tokėn e kanė paramenduar si njė mburojė e rrethuar nga tė gjitha anėt me ujė.
Botėkuptimet filozofike paraqesin pėrparim tė rendėsishėm nė lėmin e gjeografisė. Mendimtarėt e parė janė paraqitur nė greqinė e vjetėr e cila njihet si “djep i shkencės”. Kėshtu Pita Gora i cili ishte themelues i matematikes nė shekullin e VI p.e.s. ka vėrtetuar se Toka si trup qiellorė duhet ta ketė formėn mė tė pėrsosur e cila ėshtė Topi.
Aristoteli - “baba i shumė shkencave” ka vėrtetuar se Toka ka formė tė rrumbullakėt nė bazė tė lėvizjes sė saj kur nė hijen e pėrgjysmuar tė qetė nė Hėnė bėhet errėsimi i Hėnės. Eratosteni “baba i gjeografisė” jo vetem qė ka thėnė se toka ėshtė e rrumbullakėt, por ėshtė i pari i cili bėri matjen e madhėsisė sė Tokės sipas meridianeve.
Botėkuptimet shkencore pėr formėn e tokės janė vėrtetuar nė gjysmėn e parė tė shekullit XVI. Dėshmi mė tė bindshme se Toka ka formė tė rumbullakėt, ka dhėnė ekspedita e Magelanit. Ekspedita ka filluar prej limanit spanjoll Shėn Llukar (1519) me 5 anije dhe 280 njerėz. Ka udhėtuar nė perėndim. Dhe pas tri viteve (1522) ekspedita pėrfundon nė limanin e njejtė me njė anijė e 18 udhėtar.
Nė vitin 1929 nė anije ajrore ka kaluar Tokėn rreth e pėrqark per 21 ditė. Nė vitin 1933 Tokėn rreth e pėrqar e ka kaluar njė aeroplan per 7 ditė 18 orė e 7 minuta.




Juri gagarin ėshtė njeriu i parė i cili prej njė lartėsie tė madhe e ka parė formėn e Tokės. Gjithashtu Juri Gagarin me anijen kozmike “Vastok” rreth e pėrqark tokės ka kaluar pėr 108 minuta.



Nėse e marim parasysh rrumbullaksinė e tokės, shohim se toka nuk ėshtė krejtėsisht e rrumbulakėt, por ka formė elipsoide. Toka nė pole ėshtė e shtypur dhe nga anet tjera e zgjėruar.
Sipėrfaqja e Tokės ėshtė 510 milion km2. prej kėsaj sipėrfaqe 361 milin km2 janė ujė kurse vetėm 149 milion km2 janė tokė. Gjatėsia e rrethit ekuatorial ėshtė 40076 km kurrse e meridianit ėshtė 40009 km. Gjatėsia e diametrit ekuatorial ėshtė 12757 km, kurse diametri meridional 12714 km. Vėllimi i tokės ėshtė 1083 miliardė km3.
Back to top Go down
View user profile http://www.merwan-92.tr.gg
 
Toka si trup qiellor
View previous topic View next topic Back to top 
Page 1 of 1

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
 :: Shkencė :: Histori-Gjeografi :: Gjeografi-
Jump to: